Ήθη και έθιμα

Πέρα της αναβίωσης όλων των τοπικών πανηγυριών, χαρακτηριστικός της διατήρησης των τοπικών εθίμων είναι και ο παραδοσιακός "αστυπαλίτικος" γάμος, ο οποίος ξεκινάει την ημέρα του "στρωσίματος του νυφικού κρεβατιού" όπου συγγενείς και φίλοι του ζευγαριού αλλά και όλο το νησί περνάει από το σπίτι των μελλόνυμφων με δώρα, ξεροτήγανα, παστέλι και "ασημώνουν" το νυφικό κρεβάτι με χρήματα και ρύζι -για να "ριζώσει" το ζευγάρι- και διασκεδάζουν με φαγητό και ποτό ως το πρωί. Το γλέντι ολοκληρώνεται την ημέρα του γάμου με τη συνοδεία του γαμπρού και της νύφης στην εκκλησιά από ντόπιους μουσικούς με βιολιά και λαούτα τραγουδώντας "παινέματα" για τους μελλόνυμφους στους σκοπούς της "τούρνας", που είναι το παραδοσιακό αστυπαλίτικο τραγούδι.

Πανηγύρια και Γιορτές

Στις 2 Φεβρουαρίου, το πανηγύρι της Παναγιάς της Φλεβαριώτισσας το οποίο αποτελεί το χειμερινό ραντεβού των Αστυπαλαιωτών. Είναι ημέρα συνάντησης που γιορτάζεται με γλέντι, παραδοσιακούς χορούς, φαγητό και άφθονο κρασί. Το μεγαλύτερο πανηγύρι του νησιού γίνεται το Δεκαπενταύγουστο στην Παναγιά την Πορταϊτισσα (τριήμερο 14-16 Αυγούστου). Το πρώτο βράδυ, παραμονή της Παναγίας, μετά τον εσπερινό, γίνεται γλέντι στον περίβολο της εκκλησίας. Ανήμερα, έξω από την εκκλησία, μαγειρεύουν συνήθως "λαμπριανό" (αρνί γεμιστό). Καλεσμένοι όλοι οι επισκέπτες και φίλοι του νησιού. Την επομένη, τα "κουκάνια" - διοργανωτές ο Δήμος και ο Πολιτιστικός Οργανισμός- με αγώνες κολύμβησης, "γιαουρτοτάισμα" (με δεμένα μάτια ταΐζει ο ένας τον άλλον γιαούρτι) και "πετεινό" -δένουν έναν ψεύτικο πετεινό στην άκρη μιας ξύλινης κολόνας που έχουν αλείψει με γράσο. Ο συναγωνισμός έγκειται στο ποιος θα φτάσει πρώτος στον κόκορα, περπατώντας επάνω στο γράσο!

Στις 4 Σεπτεμβρίου πραγματοποιείται περιφορά της εικόνας της Παναγίας της Πορταϊτισσας και των λειψάνων του οσίου Ανθίμου στη Χώρα με κατάληξη στο Δήμο και από εκεί στο σπίτι του "γιορταστή", όπου γίνεται αγιασμός και στη συνέχεια γλέντι.

Στις 8 Σεπτεμβρίου γίνεται το πανηγύρι της Παναγιάς του Θωμά στο Βαθύ, όπου προσφέρεται φαγητό και κρασί. Ακολουθεί γλέντι με νησιώτικους χορούς. Τα πανηγύρια της Παναγιάς της Πουλαριανής στις 8 Σεπτεμβρίου και του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου.

Στο πανηγύρι του Αγίου Παντελεήμονα στις 27 Ιουλίου και του Σωτήρα Χριστού στις 6 Αυγούστου προσφέρονται παραδοσιακά γλυκά και γίνεται μεγάλο γλέντι.